Random kindness là thuật ngữ chỉ hành động làm việc tốt một cách ngẫu nhiên, sáng tạo và không đòi hỏi, mong chờ, kì vọng báo đáp, trong đó, làm việc tốt giấu tên là cách Minh ưa thích nhất.

Cách đơn giản, hiệu quả để làm từ thiện là gửi tiền cho người có hoàn cảnh khó khăn. Tuy nhiên, sau lùm xùm về các tổ chức từ thiện hiện nay, chúng ta nên gửi tiền cho đơn vị, cá nhân nào đáng tin cậy?

Điều Minh học được sau khi gửi tiền hỗ trợ cho các hộ nghèo tại châu Phi qua tổ chức GiveDirectly.org là trao tiền mặt hoặc chuyển tiền TRỰC TIẾP cho người nghèo là cách TỐT và HIỆU QUẢ nhất giúp họ. Năm lí do sau từ các nghiên cứu tâm lý hành vi sẽ giải đáp các thắc mắc, niềm tin cũ của chúng ta, những người mong muốn làm việc tốt để giúp đỡ người nghèo nhưng đồng thời muốn chắc rằng số tiền mình chia sẻ thực sự tới tay người nghèo và được sử dụng với mục đích tốt đẹp.

1. Niềm tin “Người nhận tiền mặt sẽ phung phí tiền vào rượu hoặc thuốc lá”

Thực tế, hàng chục nghiên cứu tâm lý học cho thấy những người nhận tiền mặt không tăng chi tiêu cho những mặt hàng gây cám dỗ như rượu hoặc thuốc lá. Cụ thể, dựa trên 30 nghiên cứu tại châu Mỹ, châu Phi, châu Á cho thấy người nhận tiền chi tiêu ít hơn cho những mặt hàng gây cám dỗ như rượu, thuốc lá, ma tuý, cờ bạc…

Bên cạnh đó, việc nhận tiền mặt còn giúp giảm bạo lực gia đình, cải thiện sức khoẻ tâm thần và tăng tỉ lệ nhập học đối với các gia đình có trẻ em trong độ tuổi tới trường.

2. Niềm tin “Cho người nghèo tiền miễn phí sẽ khiến họ không muốn làm việc mà chỉ đợi tiền từ thiện miễn phí”

Không có bằng chứng nào cho thấy việc nhận trợ cấp tiền mặt làm giảm khối lượng công việc của người nghèo. Cụ thể, một nghiên cứu phân tích 7 thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên về các chương trình chuyển tiền mặt uy tín cho thấy không có bằng chứng mang tính hệ thống nào, rằng các chương trình này làm giảm tỉ lệ làm việc của cá nhân nhận tiền. Ngoại lệ duy nhất là giảm tình trạng lao động ở trẻ em (độ tuổi chưa được phép tham gia lao động) và người cao tuổi, điều này cho thấy kết quả tích cực của trao tiền mặt hơn là tiêu cực.

Một nghiên cứu gần đây tai Kenya cho thấy người nhận trợ cấp đang chuyển từ làm công ăn lương sang tự kinh doanh, giúp tự chủ về kinh tế và cải thiện tình hình tài chính cá nhân, gia đình.

Các cá nhân nhận tiền mặt chủ động tự kinh doanh, tăng thêm thu nhập nuôi sống gia đình và giảm gánh nặng lên xã hội

3. Niềm tin “Cho vay tiền kèm điều kiện ràng buộc sẽ tốt hơn là gửi tiền mặt mà không kèm theo bất kì điều kiện nào”

Hãy quan sát rộng hơn và phân tích một chút, bạn sẽ thấy trao tiền mặt mang lại hiệu quả thuyết phục hơn nhiều so với các khoản vay nhỏ. Cho vay tiền kèm điều kiện thường đội chi phí cao mà lợi ích không đủ để hỗ trợ người nghèo.

Cụ thể, nhiều nghiên cứu lớn đã chỉ ra bằng chứng về các khoản cho vay đối với người nghèo chưa thực sự hiệu quả như chúng ta vẫn tưởng. Nhiều người nghèo cần chi tiêu cho những khoản đầu tư không tạo ra thu nhập ngay lập tức để trả nợ (đóng tiền điện, nước, mua thức ăn, thuốc men, đóng học phí cho con cái, trả tiền xăng xe đi lại, chi phí vệ sinh…)

Bên cạnh đó, quan niệm về việc cho tiền mặt kèm điều kiện để khuyến khích hành vi đòi hỏi giám sát tốn kém và có rất ít nghiên cứu cho thấy lợi ích vượt trội của hình thức này. Một chương trình có điều kiện ước tính chi phí quản lí lên tới 63% tổng số tiền chuyển khoản trong 3 năm đầu tiên – trong thực tế số tiền này có thể được sử dụng để giúp đỡ nhiều người nghèo hơn thay vì giám sát một hoạt động chưa mang lại nhiều lợi ích.

Việc không kèm theo điều kiện cũng giúp bảo vệ phẩm giá của người nhận, trao quyền cho họ tự đưa ra quyết định thay vì gây áp lực buộc họ phải làm theo ý kiến của các “chuyên gia tài chính”.

4. Niềm tin “Tiền quyên góp có thể bị thất thoát do tham nhũng và gian lận”

Đúng là với quốc gia đang phát triển như Việt Nam thì điều này có thể xảy ra, nhưng chính chúng ta có thể nhận thấy một điều đơn giản: Giao dịch chuyển tiền mặt (cash) thường bỏ qua hầu hết khâu trung gian và thiệt hại do gian lận là không đáng kể (vì tiền gửi từ ví/tài khoản của bạn tới chính tài khoản người nghèo nên trừ phi ngân hàng gian lận, còn lại thì người nghèo sẽ nhận đủ số tiền bạn tặng)

Đối với các tổ chức quốc tế uy tín như GiveDirectly.org, họ có quy trình mạnh mẽ để phát hiện, điều tra và giải quyết vấn đề này. Đó là lí do Minh lựa chọn givedirectly.org nếu muốn làm từ thiện ở nước ngoài.

5. Niềm tin “Trợ cấp tiền mặt gây tăng lạm phát”

Thực tế, tiền mặt có thể tạo ra hiệu ứng nhân rộng, thúc đẩy nền kinh tế địa phương của các hộ nghèo mà không hề gây ra lạm phát. Điều này được bắt đầu từ năm 2014, các nhà nghiên cứu độc lập đã nghiên cứu tác động chuyển tiền mặt tại nền kinh tế địa phương. Cụ thể, 10.500 hộ gia đình nghèo trên 653 ngôi làng được chọn ngẫu nhiên ở vùng nông thôn Kenya đã nhận khoảng 1000USD.

Sau 2,3 năm khảo sát hàng tháng các doanh nghiệp và hộ gia đình, các nhà nghiên cứu nhận thấy việc chuyển tiền mặt có hiệu ứng NHÂN LÊN gấp 2,5 lần. Nghĩa là cứ 1 đô la tiền mặt của bạn được giao cho người nghèo thì tạo thêm 2,5 đô la chi tiêu hoặc thu nhập cho nền kinh tế địa phương. Hầu như không có lạm phát về giá cả hàng hoá và dịch vụ.

Tóm lại, việc trực tiếp đưa tiền hoặc chuyển tiền mặt cho người nghèo là một trong những cách giúp nâng cao giá trị, chất lượng cuộc sống của họ và giúp họ cải thiện cuộc sống tốt hơn. Hãy thử tặng ai đó số tiền nhỏ bắt đầu từ hôm nay, và hãy đưa trực tiếp, có thể sau này bạn sẽ ngạc nhiên vì cuộc sống tốt đẹp của họ bắt đầu từ số tiền nhỏ bạn tặng!